In het oostelijke koor van de dom van Naumburg werden de nieuwe glasramen, ontworpen door prof. Markus Lüpertz, feestelijk ingewijd.
Tijdens een ontroerende viering werden op 29 juni 2026 in het oostkoor van de dom van Naumburg vier nieuwe kunstglasramen ingewijd, ontworpen door de internationaal gerenommeerde kunstenaar prof. Markus Lüpertz. Hiermee is een moment werkelijkheid geworden dat veel verder reikt dan een bouwkundige uitbreiding: het oostkoor, een ruimte van steen, glas en gebed die door de eeuwen heen is gegroeid, heeft een nieuwe, blijvend bepalende artistieke stem gekregen.
Wat sinds het einde van de 16e eeuw een zichtbare dissonantie vormde in de glas-in-loodramen van het koor, is nu omgevormd tot een krachtige, expressieve en tegelijkertijd diep in de historische architectuur verankerde nieuwe orde.
Terwijl zes ramen van het oostkoor dateren uit de 14e, 15e en 19e eeuw dateren en in het kader van uitgebreide restauratiewerkzaamheden tot 2021 weer in hun kleurrijke glans zijn hersteld, waren twee grote langwerpige ramen lange tijd alleen voorzien van eenvoudige, lichte beglazing en afgedekt, nadat hun oorspronkelijke glas-in-loodramen onder andere door weersinvloeden verloren waren gegaan.
Dankzij de genereuze steun van de GETEC-stichting en de Dr. Harald Hack-stichting, evenals de uitmuntende artistieke ontwerpen van prof. Markus Lüpertz en de meesterlijke uitvoering door glasatelier Derix Taunusstein, kon deze onbevredigende situatie nu worden verholpen.
Het resultaat is vier nieuwe ramen die het oostelijke koor niet alleen aanvullen, maar het in zijn geheel op een nieuwe manier beleefbaar maken: als een veelzijdige ruimte waarin de thema’s verdoemenis en verlossing zich nu op indringende en kleurrijke wijze ontvouwen.
De directeur van de Verenigde Domstichters, dr. Holger Kunde, is enthousiast: „Het ontwerp en het kleurenspel getuigen van een uitmuntende artistieke kwaliteit en ruimtelijke impact. Markus Lüpertz is er op zeer indrukwekkende wijze in geslaagd om de historische glas-in-loodramen van het oostkoor met nieuwe ramen tot een totaalkunstwerk te verenigen.“
Heidelinde Gerhold, voorzitter van de raad van bestuur van de GETEC-stichting, benadrukt: „Cultuur verbindt mensen over generaties heen. De nieuwe ramen in het oostelijke koor van de dom van Naumburg creëren niet alleen fascinerende licht- en kleurrijke ruimtes, maar openen ook nieuwe toegangsmogelijkheden tot een belangrijk deel van ons cultureel erfgoed. Als GETEC-stichting willen we ertoe bijdragen dat historische plekken levend blijven en ook toekomstige generaties inspireren. Daarom steunen we dit buitengewone project met grote overtuiging.“
Dr. Karl Gerhold, stichter en ondernemer, legt uit: „Grote bouwwerken vertellen het verhaal van hun tijd – en dat verhaal mag ook vandaag de dag worden voortgezet. De nieuwe beglazing van het oostkoor laat op voorbeeldige wijze zien hoe hedendaagse kunst historische architectuur kan verrijken zonder dat deze haar identiteit verliest. Markus Lüpertz is erin geslaagd een krachtig artistiek accent te leggen dat de dom van Naumburg blijvend zal kenmerken. Dergelijke projecten vragen om moed, kwaliteit en een langetermijnvisie – waarden die voor ons als sponsors bijzonder belangrijk zijn.“
Professor dr. Michael Göring, vertegenwoordiger van de Dr. Harald Hack-stichting, zegt: „De nieuwe ramen van Markus Lüpertz voltooien de artistieke en religieuze spanningsboog die nu reikt van de hooggotiek van het oostkoor en de ramen uit de 14e tot en met de 19e eeuw tot in ons heden. De dom is een monument, maar voor ons vandaag de dag is het ook een kerk, wat Lüpertz prachtig tot uitdrukking brengt in zijn ramen. De Dr. Harald Hack-stichting heeft de artistieke vernieuwing van de vier ramen in het oostkoor met veel plezier ondersteund.“
Prof. Markus Lüpertz beschrijft zelf de bijzondere betekenis van zijn werk voor de dom van Naumburg als volgt: „Ik ben trots en blij dat ik in zo’n grote, indrukwekkende ruimte mijn steentje kan bijdragen. Voor een levende kunstenaar is het zoiets als de bekroning van zijn werk.“
Rainer Robra, staatsminister en minister van Cultuur van de deelstaat Saksen-Anhalt, spreekt zijn waardering uit voor het voltooide project: „Saksen-Anhalt beschikt over een rijk cultureel landschap. Om dit te behouden en verder te ontwikkelen is de inzet van velen nodig. Naast de deelstaat en de gemeenten spelen ook particuliere inzet en stichtingen hierbij een belangrijke rol. Een goed voorbeeld hiervan zijn de nieuwe glasramen in het oostkoor van de dom van Naumburg. Ze laten bovendien zien dat monumentenzorg niet alleen behoud betekent, maar ook verantwoorde verdere ontwikkeling mogelijk kan maken. Hierdoor krijgt de dom van Naumburg een sterk artistiek accent dat tot ver in de toekomst zal doorwerken en de rijkdom van het culturele erfgoed van Saksen-Anhalt op bijzondere wijze zichtbaar maakt. Daarvoor gaat mijn hartelijke dank uit naar de geweldige kunstenaar prof. dr. Markus Lüpertz en de donateurs van de GETEC-stichting en de Dr. Harald Hack-stichting.“
De deken van de Verenigde Domstichters, prof. dr. Jörg Ulrich, legt uit: „Markus Lüpertz heeft het thema „verdoemenis en verlossing“ op uiterst indrukwekkende wijze artistiek verbeeld. De beelden en kleuren zijn levendig en veelzeggend. Wie tot nu toe niet kon geloven dat de mensheid verlossing nodig heeft, kan zich daar nu in de dom van Naumburg van overtuigen. Maar ook van het feit dat „verlossing“ geen loze term is, maar met kracht op ons afkomt en ons ten deel valt.“
De nieuwe ramen maken de artistieke en religieuze spanningsboog compleet die zich door de eeuwen heen in het oostkoor van de dom van Naumburg heeft ontwikkeld: van de romaanse stijl van het koorvierkant tot de gotische uitbreiding van de koorafsluiting, van de middeleeuwse glas-in-loodramen en de toevoegingen uit de 19e eeuw tot de expressieve beeldtaal van een hedendaagse kunstenaar. De dom blijft daarmee wat hij al eeuwenlang is – een uitzonderlijk architectonisch monument, een kostbare herdenkingsruimte en een levendige kerk –, en wordt tegelijkertijd verrijkt met een nieuwe, onmiskenbare laag die hem nu voor altijd zal kenmerken.
Bijzonder indrukwekkend is daarbij dat de nieuwe ramen niet louter als een aanvulling naast het historische bestand staan, maar het gehele oostkoor in een nieuwe, intense, kleurrijke en spiritueel geladen context plaatsen. Wanneer het daglicht door de glasvlakken valt, verandert de ruimte zich steeds weer, afhankelijk van het tijdstip, het weer en de lichtinval: kleuren beginnen steeds opnieuw op de stenen in de ruimte te schitteren en geven de ruimte een geheel nieuwe sfeer.
Het oostkoor was eeuwenlang het liturgische centrum van de dom van Naumburg. Tot op de dag van vandaag bevindt zich hier het hoofdaltaar van de kerk. Hier komen de romaanse soberheid van de 13e eeuw en de gotische verhevenheid van de 14e eeuw samen, evenals de middeleeuwse koorbanken met hun buitengewone vormen en de indrukwekkende late werken van de Meester van Naumburg. Met de artistieke vernieuwing van de beglazing krijgt deze belangrijke ruimte nu een nieuw hedendaags karakter, zonder zijn geschiedenis te verliezen.
De vier nieuwe ramen van prof. Markus Lüpertz zijn daarmee niet alleen een artistieke gebeurtenis van bovenregionaal belang, maar ook een krachtig teken dat grote historische bouwwerken levend blijven wanneer ze met zorg, respect, moed en de hoogste kwaliteitsnormen verder worden uitgewerkt. In het oostelijke koor van de dom van Naumburg is een totaalkunstwerk ontstaan dat verleden en heden, steen en licht, geloof en kunst, herinnering en toekomst met een zeldzame intensiteit met elkaar verbindt.
Achtergrond
Het oostkoor van de dom van Naumburg behoort tot de belangrijkste ruimtelijke creaties van de dom. Het combineert romaanse en gotische architectuur, middeleeuwse inrichting en een collectie glas-in-loodramen die dateert van de 14e tot en met de 21e eeuw. In het kader van het glasrestauratieproject in de dom van Naumburg zijn de historische glasramen van het oostkoor van 2019 tot begin 2021 grondig gerestaureerd.
Tot de historische ramen van het oostkoor behoren onder andere het Mariaraam en het Maagdenraam uit de 14e eeuw, het Passie- en Symbolenraam uit de 15e eeuw en het Petrus- en Paulusraam uit de 19e eeuw. Met de nieuwe beglazing van de vier ramen, ontworpen door prof. Markus Lüpertz, wordt deze belangrijke collectie nu naar het heden doorgetrokken.
Raam in het oostelijke koor van de dom van Naumburg_Ontwerp_Markus Lüpertz_Foto_Ralf Maier_rique lame photography
